Świat Włochy Piemont

W kleszczach wielkości. Alba Wines Exhibition 2009

28-01-2011

Winnice nebbiolo koło Castiglione Faletto | fot. Wojciech Bońkowski

Trudno o bardziej wymagające dla podniebienia degustacje niż młodych win powstałych z gron nebbiolo. Moc garbników siecze usta bezlitośnie i stanowi zaporę do pokonania, aby dotrzeć do faktycznego profilu smakowego wina.

Są to też degustacje niełatwe z innego także powodu: dużego stopnia nieprzewidywalności, czyli wpisanego w naturę nebbiolo kłopotu z określeniem, w którą stronę wino się w przyszłości rozwinie. Pietro Ratti, jeden z najbardziej dziś znanych winiarzy piemonckich, opowiada, że przy młodej barberze wie dokładnie, jak wino się rozwinie; przy młodym barolo tkwi nieco w mgle.

Alba Wines Exhibition, coroczna impreza zaznamiająca importerów i dziennikarzy z najnowszymi rocznikami wchodzącymi na rynek, skupiła tym razem uwagę przede wszystkim na 2005 (dla barolo, barbaresco i roero) i 2006 (dla barbaresco i roero). Jakże różne to roczniki! Ten młodszy, z dużą siłą uderzeniową, no, raz sobie pozwolę: Bartosz Kurek w ataku; ten drugi, spokojnie siebie podający, Paweł Zagumny na wystawce. Fama przeddegustacyjna, informacje krążące w środowisku, innymi słowy opinia, która już powstała, mówiła: 2006 jest rocznikiem bardzo wysokiej jakości, porównywalnym do 2004 i lepszym od 2005, który będzie nadawał się wcześniej do picia. Po paru dniach degustacji mogę tę opinię potwierdzić, z małymi niuansami.

Każdy z wiodących regionów jak Bordeaux, Burgundia, Piemont czy Toskania walczy o opinię, która się wytworzy na temat rocznika; przez pierwszy rok czy dwa od zbiorów (w zależności od regionu) toczy się delikatny i sympatyczny lobbing. Wiadomo, że region ocenia rocznik zawsze wyżej niż brać dziennikarska i trochę ją urabia; opinia, która się ostatecznie upowszechni, jest na ogół średnią wypadkową obu sądów. Co do 2005, nie ma nadmiernie dużej rozpiętości między oboma – producenckim i dziennikarskim – rozpoznaniami. Nikt bowiem nie ryzykuje stwierdzeń o roczniku wielkim. Lato było dość chłodne, w ciągu kilku dni wrześniowych i na początku października – gdy w Barolo trwały jeszcze zbiory (około połowy gron zebrano wcześniej) – padało. Sporo zależało od chwili zbiorów i oczywiście od sposobu winifikacji. Nie jest jednak tak, by wpuszczony w kleszcze między uznany za wybitny 2004 i za prawdopodobnie więcej niż dobry 2006, rocznik 2005 stał na z góry straconej pozycji. Pisaliśmy już o nim w Magazynie WINO (w numerze 3/2008) po degustacji barbaresco z tego rocznika. Co do barolo, mogę powiedzieć to przede wszystkim, że – w tej chwili – najlepsze wydają się wina potraktowane w procesie winifikacyjnym raczej delikatnie, z pewną rezerwą, bez pchania win w stronę rekordów masy. W moim odczuciu zbyt dużo win było suchych, zdominowanych przez beczkę lub ze zbyt dużym ekstraktem, ale też sporo win zgrabnych, krągłych i harmonijnych. Jeden z naszych magazynowych ulubieńców, Aldo Vaira, wyznał, że on osobiście woli swoje Barolo 2005 od okrzyczanego 2004. W 2005 łatwiej mu przyszło zrealizować swoje stylistyczne preferencje – wino eleganckie, spokojne, z soczystością wynegocjowaną od garbników.

Wydaje się, że ten rodzaj win jest w roku 2005 zwycięski. Oczywiście, powstaje pytanie znane z degustacji młodych roczników bordoskich: czy wina we wczesnej fazie dość „przyjazne” będą się umiały dobrze zestarzeć? Pamiętam aż za dobrze panel w ciemno „Decantera” oceniający młode bordeaux z 2005 (o czym kiedyś pisałem) i wyższą notę przyznaną drugoligowemu Lynch-Moussas niż Château Latour. Nie chciałbym powtarzać podobnego błędu, ale – po wyciągnięciu wniosków z wyrywkowej, ale dość solidnej degustacji rocznika 1999 i 2004 wystawionych przy okazji na pokaz – mam wrażenie, że wiele win z 2005 roku, dziś bardzo mocno garbnikowych i z dużym ekstraktem, niekoniecznie będzie błyszczeć w przyszłości. Dwa wielkie roczniki, za jakie uznaje się 1999 i 2004, przyniosły wiele wspaniałych win (z Bartolo Mascarello na pierwszym miejscu spośród win degustowanych), ale też trochę rozczarowań; niektóre wina były za suche, i to nie tylko w mniej istotnym Roero (tu rzeczywiście sporo rozczarowań), lecz i w prestiżowych apelacjach.

Podsumowując – 2005 w Barolo wydaje mi się przyzwoitym, lecz trudnym dla winiarza rocznikiem; selekcja najlepszych win powinna być ostrożna. Natomiast może zaskoczyć zupełnie niespodziewanie paroma fantastycznymi butelkami u winiarzy, którzy podeszli do niego z wyobraźnią.

Rocznik 2006 (próbowałem barbaresco i roero) miał inne warunki klimatyczne. Bardzo gorący był czerwiec i lipiec, sierpień pierwotnie chłodny, lecz niezwykle upalny w końcówce miesiąca, z bardzo dużymi amplitudami temperatury między dniem a nocą; deszcze w połowie sierpnia ostudziły nieco kanikułę. We wrześniu dwa razy pojawiły się parodniowe, dość mocne ataki deszczu (zwłaszcza 24–26 września) lecz przy mocnym deficycie wody w winnicach, nie były one aż tak istotne dla wyniku zbiorów, choć spowodowały pewne perturbacje; nie należało się ze zbiorami śpieszyć. Ze względu na dobrą kwasowość, dobrą ogólną równowagę i bardzo zadawalający stan higieniczny gron rocznik uchodzi za właściwie bliski wybitności; zwracają uwagę dość już złożone bukiety.

Tym niemniej opinie dziennikarskie nie są aż tak bardzo jednoznaczne. Dysonans między niektórymi z nich a odczuciami winiarzy był na tyle istotny, że konsorcja piemonckie uznały za konieczne przypomnienie w oficjalnych dokumentach swego stanowiska: rocznik wedle jednogłośnego zdania winiarzy ociera się o wielkość. Szerokim echem odbiła się także (podyktowana wewnętrznymi kwestiami zarządu) decyzja słynnej winiarni Bruno Giacosa o deklasacji wszystkich crus do prostego DOCG Barbaresco.

Wina z pewnością będą potężne, ale aromatyczne. O ile wina z Roero wydały mi się dość rustykalne (co w końcu jest cechą apelacji), o tyle barbaresco przy całej potędze zapowiadają niemało finezji, a przynajmniej głębi. Rocznik 2006, w przeciwieństwie do 2005, z pewnością wymagał uwzględnienia jego potencjału przez bardziej szczodrą esktrakcję. Sporo jednak było win w mym odczuciu przesadnych. Zobaczymy, jak się pokaże Barolo 2006 – z pierwszych wieści wynika, że wina są dużej klasy.

Serralunga d'Alba | fot. Wojciech Bońkowski

I na koniec tej krótkiej relacji informacja. Pół roku temu (w numerze 1/2009) pisałem o nowym, oficjalnym i bardzo dokładnym określeniu poszczególnych crus Barbaresco i wypuszczeniu na rynek nowych, niezwykle precyzyjnych map apelacji, opracowanych przez znanego dziennikarza Alessandro Masnaghettiego (Carta delle Menzioni Geografiche Aggiuntive). W tym roku powstała propozycja analogicznej mapy dla apelacji Barolo. I w tym przypadku chodzi o skłonienie producentów o dostosowanie nazw win do nazw crus; nawet jeśli wino ma nazwę własną, powinno ona być dodawana do nazwy miejsca, skąd wino pochodzi. Podobnie jak w Barbaresco klasyfikacja crus jest tylko systematyczna, a nie jakościowa, ale niektórzy winiarze, jak wspomniany Pietro Ratti, uważają, że powinno się wydzielić w przyszłości około dziesięciu grands crus. Wątpię jednak, by do tego doszło.

Oto kilka moich typów barolo z 2005 (riservy oczywiście jeszcze nie przedstawiano i nie wszyscy producenci byli obecni):

Cavallotto Barolo Bricco Boschis, importer: Winarium
Rocche Costamagna Barolo Rocche dell’Annunziata
Gianni Gagliardo Barolo Serre, importer: Sobiesław Zasada
Andrea Oberto Barolo Vigneto Rocche, importer: Rubikon
G. D. Vajra Barolo Bricco delle Viole (degustowane u producenta), importer: Salute
Aurelio Settimo Barolo
Cordero di Montezemolo Barolo Monfalletto, importer: Mielżyński
Marco Marengo Barolo Brunate
Francesco Sobrero Barolo Ciabot Tanasio
Cascina Ballarin Barolo Bussia
Podere Rocche dei Manzoni Barolo Big d’Big, importer: Winkolekcja
Rivetto Barolo Serralunga, importer: Galicyjskie Piwnice Win, Noma, Wina.pl
Giuseppe Rinaldi Barolo Cannubi San Lorenzo–Ravera, importer: Enoteka Polska
Bartolo Mascarello Barolo
Francesco Rinaldi & Figli Barolo Le Brunate, Barolo Cannubbio

Barbaresco 2006:
Cascina Luisin Barbaresco Sorì Paolin, importer: DiVino
Fontanabianca Barbaresco Sorì Burdin
Prinsi Barbaresco Fausone
La Cà Növa Barbaresco Bric Mentina, importer: Vini e Affini
Orlando Abrigo Barbaresco Montersino
Albino Rocca Barbaresco Vigneto Brich Ronchi, importer: 101win.pl
Prunotto Barbaresco, importer: Centrum Wina
Rizzi Barbaresco Pajoré
Produttori del Barbaresco Barbaresco, importer: Vininova

Roero 2006:
Cascina Cà Rossa Roero Audinaggio
Matteo Correggio Roero, importer: Vinoteka13
 

Tekst ukazał się w numerze 40 (4/2009)