Świat Austria

Austriackie puzzle (2): z Nussbergu do Leithaberg

29-09-2010

Winiarze wiedeńscy na słynnym pawilonie Secesji | fot. WienWein

Kiedy wydaje się, że po dwóch dekadach dynamicznego rozwoju austriackiego winiarstwa wszystko jest już jasne i dookreślone, pojawia się „nowe”. Czy to w postaci winiarskich gwiazd, czy całych regionów, które jeszcze kilka lat temu traktowano nie całkiem poważnie, jak choćby Carnuntum czy Wiedeń.

Powyżej miasta, na Nussbergu, najbardziej znanej wiedeńskiej parceli gemischter Satz, czekał już na nas z butelką Fritz Wieninger. Poznałem go (i pisałem o nim w Magazynie WINO) ładnych kilka lat temu, gdy był jedynym znanym poza granicami miasta wiedeńskim winiarzem. Bywalcy mieli swój Stammtisch w kilku innych gospodach-winiarniach Wiednia: u Reinera Christa, sąsiada Fritza w Stammersdorfie, czy u Zahelów i Michaela Edlmosera w Mauer. Na początku 2006 r. te cztery liczące się winiarnie powołały do życia nową markę – „Wien Wein”, wiedeńskie wino, pod którą zdecydowali się pokazać światu potencjał stołecznych winnic.

Wróćmy jednak do tamtego listopadowego popołudnia. Gdy spotkaliśmy się z Wieningerem, na Nussbergu zapadał wczesny, jesienny zmierzch. Wiedeń skrzył się u naszych stóp oceanem świateł. Było zbyt zimno, by eksplorować najsłynniejsze miejskie terroir Europy. Uciekliśmy na drugą stronę Dunaju, do Jedlersdorfu i Stammersdorfu. Tę dzielnicę Wiednia znają głównie ci Polacy, którzy do stolicy Austrii docierają przez Znojmo i Mikulov, najczęściej jednak tylko z okien samochodów. Tymczasem boczne uliczki przedmieść kryją kilka ważnych winiarni i Heurige, jak choćby Weingut Christ. Tu spotkaliśmy bohaterów „Wien Wein”. Lokal Rainera Christa łączy w sobie klasyczną Weinstube z nowoczesną winiarnią. Tradycje winiarskie rodziny liczą sobie 400 lat. Obok klasycznych odmian białych, takich jak grüner veltliner (dobry, masywny i poważny Grüner Veltliner X 2007), riesling (klasyczny, pikantny Alte Reben 2007) czy weissburgunder (cielisty, krągły, napięty Der Vollmondwein 2007) Christowi świetnie udają się nowoczesne wina czerwone: kupaż zweigelta ze starych krzewów z cabernet sauvignon i merlotem – Mephisto, a nawet czyste Syrah. Kluczowe parcele leżą w winnicy Bisamberg. To z pewnością najlepsze wiedeńskie siedlisko na północnym brzegu Dunaju. Geologicznie jest przedłużeniem wzgórza Kahlenberg (z którego Sobieski kierował odsieczą) po drugiej stronie rzeki: w glebie dominuje wapień zmieszany z lessem i gliną. Wyższe partie winnicy pełne są otoczaków ułatwiających drenaż ziemi. Dunaj ma kluczowe znaczenie dla tutejszego klimatu, którego cechą charakterystyczną są długie, ciepłe jesienie pozwalające na uzyskanie dobrej dojrzałości owoców. To jedno z nielicznych miejsc, w których udają się zarówno grüner veltliner i pinot noir, jak cabernet sauvignon i merlot. Najważniejsze parcele Bisambergu to tworzące jego kręgosłup Wiesthalen, gorące Gabrissen, równinne Falkenberg oraz pozwalające na wczesne dojrzewanie owoców Jungbergen.

Na Bisambergu ma swoje rzędy winnic także pionier wiedeńskiego winiarstwa, Fritz Wieninger. Wszystko zaczęło się w latach 1980., gdy przejął winiarnię od rodziców. Wprowadził kadzie fermentacyjne z kontrolowaną temperaturą, zaczął używać dębowych beczek (barriques i tonneaux), znacząco poszerzył areał winnic (do 30 ha). Przestał być li tylko „winiarzem z drugiego brzegu Dunaju”. Swoje najważniejsze wina robi bowiem na Nussbergu, gdzie ma działki w siedliskach Preussen, Rosengartl i Ulm.

Nussberg | fot. WienWein

Nussberg to z pewnością wizytówka winiarskiego Wiednia. Winnica o południowej i południowo-wschodniej wystawie, położona na wysokości od 175 do 360 m n.p.m., liczy 200 ha. Najbardziej wartościowe siedliska leżą w środkowej części wzgórza – są cieplejsze od wieńczącego Nussberg płaskowyżu, za to mniej wilgotne niż te bliżej rzeki. Dunaj odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu klimatu siedliska. Jest regulatorem temperatury, ale działa też jak gigantyczne lustro doświetlające uprawy. Gleba zdominowana jest przez bogaty w skamieliny wapień (winnica była kiedyś podmorską rafą koralową), choć u stóp Leopoldsbergu znaleźć można także glinę zmieszaną z łupkiem. W uprawach dominują odmiany białe: riesling, chardonnay, weissburgunder, a w niższych partiach także traminer i grüner veltiner.

Nowe portfolio Wieningera zawiera już wina z pojedynczych parceli, jak choćby potoczysty, kamienny Grüner Veltliner Preussen czy niepozbawiony słodyczy, ale świetnie mineralny Riesling Rosengartl. Zwykle udany jest też Wieningerowski Pinot Noir Grand Select, potężne, ale pełne elegancji wino o wyraźnie odmianowym charakterze.

Dwaj pozostali autorzy „Wien Wein” pracują w południowej części miasta, w Mauer. Tutejsze winnice liczą w sumie ok. 50 ha i dzielą się na dwie odmienne strefy. Kadolzberg o północno-wschodniej ekspozycji tworzą wapień i glina. Zimna i ciężka, zasobna w wilgoć gleba sprzyja uprawie sauvignon blanc, muszkatu, chardonnay i pinot noir. Tutejsze crus to Kadolzberg, Leiten i Kroissberg. Maurerberg na zboczach Lasku Wiedeńskiego ma górski charakter, zwrócona jest na południe ku Thermenregion i ten podwiedeński region winiarski przypomina. Klimat tworzą tu ciepłe masy powietrza znad Panonii. Ziemia jest wapienna i skalista. Dobrze udają się odmiany czerwone i burgundzkie białe, choć z chłodniejszych parceli pochodzą też zupełnie poważne rieslingi. Trzy crus to: Sätzen, Reisberg i Himmel.

Działający tu Michael Edlmoser ma z czterech winiarzy największe doświadczenie międzynarodowe, zdobyte w kultowej kalifornijskiej winiarni Ridge. Jego świetny Reisberg Sauvignon Blanc to wino łączące cechy odmiany z południowowiedeńskim terroir, ambitne, wyraziste i bardzo smaczne. Podobnie ocenić można St. Laurenta 2007– pikantne, nowoczesne, o świetnym owocu; jeśli tylko wyzwoli się z okowów beczki, będzie bardzo udaną interpretacją szczepu.

Weingut Zahel słynie z tradycyjnej karczmy Heurige. Nie bez powodu został jednak w 2000 r. stołecznym winiarzem roku. Winiarnia należy do najnowocześniejszych w mieście, a 18 ha cennych winnic w Nussbergu i Mauer daje możliwość tworzenia udanej i szerokiej gamy win. Najciekawsze to czerwony kupaż st. laurenta, zweigelta, cabernet sauvignon i merlota – Antares Grand Reserve; w roczniku 2006 to wino dwoiste, kamienno-owocowe, surowo-słodkie, swoiście lekkie i eleganckie.

W Jedlersdorfie wszyscy członkowie „Wien Wein” przedstawili także wina białe, mające być wizytówką stowarzyszenia i całego wiedeńskiego winiarstwa – Wiener Gemischter Satz, wywodzące się z tradycji wspólnej uprawy i winifikowania białych odmian. Zgodnie z założeniami kwadrumwiratu WGS mogą powstawać w dwóch wersjach. Pierwsza, Classic, to wina z co najmniej trzech szczepów rosnących obok siebie, fermentowane w stalowych kadziach, o zawartości alkoholu nieprzekraczającej 12,5%. Owoce mogą pochodzić z jednej lub kilku winnic, w przeciwieństwie do wyższego wcielenia WGS – G’michter Satz – pochodzących z pojedynczych winnic. Wina powstają z co najmniej trzech rosnących w jednej winnicy odmian, ale z krzewów najmniej 20-letnich, wino może dojrzewać w dużych drewnianych beczkach (jednak nie barriques). W tej kategorii najbardziej podobał mi się Maurerberg WGS 2007 Edlmosera, piaskowy, mineralny i pikantny, ale też soczysty, nieco miodowy, o dużym potencjale dojrzewania. Trzeba jednak przyznać, że wina takie jak Nussberg Alte Reben 2007 i Rosnegartl Alte Reben 2006 Wieningera, Bisamberg Alte Reben 2007 Christa czy Nussberg Grande Reserve WGS 2006 Zahela nie odbiegają daleko od tego wzoru. Projekt WGS jest skazany na sukces. W 2007 wiedeńscy restauratorzy entuzjastycznie włączyli się do akcji „G’mischter Satz na kieliszki”, a goście i mieszkańcy stolicy Austrii z chęcią próbowali nowych-starych win.
 

Poprzedni artykuł z tego cyklu ukazał się w numerze 38 (2/2009)
Następny artykuł z tego cyklu ukazał się w numerze 40 (4/2009)

Tekst ukazał się w numerze 39 (3/2009)