Świat Austria

Dwadzieścia wydań Opus Eximium

27-11-2010

fot. Franz Hofstätter

W początku czerwca 2009 odbyła się w Wiedniu degustacja wszystkich 20 wypuszczonych do tamtej pory na rynek roczników jednego z najsłynniejszych austriackich win czerwonych, Opus Eximium z Weingut Gesellmann z burgenlandzkiego Deutschkreutz.

Gdy w 1979 r. mający wówczas 44 lata Engelbert Gesellmann jechał po raz pierwszy do Bordeaux, nikt w Austrii nie robił z rozmysłem nowoczesnych win kupażowanych z różnych odmian winogron. Owszem, trafiały się różne gemischter Satz, były to jednak proste, chłopskie wina do lokalnej konsumpcji i dla niewymagających odbiorców. Gesellmann jednak miał plan. Marzyło mu się wino łączące najlepsze cechy dwóch skrajnie różnych odmian – cabernet sauvignon i pinot noir. Nikt wówczas nie wierzył w odmiany austriackie, sądzono, że poważne wino musi być oparte na odmianach francuskich, stąd decyzja posadzeniu w 1984 r. winnicy cabernet sauvignon, co zresztą wymagało długiej walki z biurokracją i zdobycia specjalnych zezwoleń.

Przygotowania i eksperymenty trwały jeszcze kilka lat, wreszcie w 1988 r. powstało pierwsze Opus Eximium, będące w efekcie kupażem czterech odmian – do dwóch pierwotnie planowanych odmian francuskich dołączyły blaufränkisch i st. laurent, przy czym od początku w kupażu dominowała ta pierwsza odmiana, a udział caberneta nigdy nie sięgnął 20 proc. – użyty w większej ilości całkowicie zdominowałby bardziej delikatnych partnerów. Eksperymenty zajęły zresztą tyle czasu, że Engelbert dał się wyprzedzić swym sąsiadom, Irmgard i Walterowi Kirnbauerom, którzy swój podobnie pomyślany kupaż Das Phantom po raz pierwszy zrobili rok wcześniej.

Korekta Alberta

Albert Gesellmann | fot. Weingut Gesellmann

W 1998 r. odpowiedzialność za Opus Eximium przeszła na syna, Alberta Gesellmanna, który wrócił do domu z kilkuletniej podróży po winiarniach całego świata, pełen wiary w potencjał rdzennych odmian. Nastąpiła wówczas pierwsza korekta składu – pinot noir został zastąpiony przez zweigelta. Dwa lata później Albert zrezygnował z caberneta i odtąd Opus Eximium jest kupażem trzech odmian austriackich: zwykle około 60 proc. blaufränkischa oraz 15–25 proc. zweigelt i st. laurent (cabernet sauvignon jest obok merlota składnikiem innego słynnego kupażu Gesellmannów, robionego od 1992 r. Bela Rex). Wino dojrzewa w baryłkach z dębu austriackiego i francuskiego; początkowo czas dojrzewania wynosił około roku, później stopniowo rósł, by w ostatnich kilku rocznikach osiągnąć 17 miesięcy. Zwykle w równym stopniu wykorzystywane są baryłki nowe oraz po jedno- i dwukrotnym użyciu.

Albert zmienił też pracę w winnicy, najważniejsze jego zdaniem było zmniejszenie wydajności z 90 do 50–60 q/ha. Dziś Opus Eximium to najważniejsze wino Gesellmannów i niemal co trzecia z powstających tu łącznie ok. 150 tys. butelek.

Degustacja

Wina degustowane były chronologicznie począwszy od najstarszego i już pierwsze butelki bardzo mnie zaskoczyły – nie spodziewałem się, że przetrwają do dziś w tak dobrym stanie (poza jedną, lekko wadliwą). Kilka win degustowaliśmy z magnum, inne ze standardowych butelek. Ze starszych roczników najbardziej podobał mi się 1992, z młodszych przede wszystkim 1998, 2002, 2004 i 2006 (nie dlatego, bym miał jakąś ogólną preferencję do roczników parzystych!). Wszystkie wina były bardzo żywe, żadne nie pokazywało cech starości i jeszcze wiele lat życia przed nimi. Dało się zauważyć pewną ewolucję stylistyczną ku większej koncentracji i akcentowaniu słodyczy aromatów w młodszych rocznikach, dobrze jednak zrównoważonej przez dość wysoką naturalną kwasowość. Zawartość alkoholu stopniowo rosła, począwszy od 12,2% w roczniku 1988, po 14% w większości roczników nowego tysiąclecia, niemal zawsze alkohol był jednak dobrze wbudowany w materię wina, nieco przeszkadzał mi tylko w roczniku 1999 (notabene ulubionym roczniku Alberta).

Od wielu lat bardzo wysoko cenię wina Alberta Gesellmanna (butelek, które wyszły spod ręki Engelberta nie miałem wcześniej okazji próbować) i choć do czerwcowej degustacji preferowałem jego kupaż bordoski, Bela Rex, teraz nie jestem już pewien. Podczas wieczornej zabawy w winiarni Gesellmannów, gdzie obecna była niemal cała winiarska elita Burgenlandii i nie tylko, próbowałem obok siebie oba wina z kilku roczników i choćby z powodów ideologicznych zaczynam skłaniać się jednak ku Opus Eximium. W końcu udany kupaż bordoski można znaleźć niemal wszędzie, a mieszankę czysto austriacką jak dotąd tylko w Austrii.
 

Tekst ukazał się w numerze 40 (4/2009)