Polak Węgier dwa bratanki
19-01-2009
Wojciech Bońkowski
József Laposa "Wina i tereny winiarsta na Węgrzech"
Bardzo ładnie wydana z wieloma kolorowymi ilustracjami księga o węgierskim winiarstwie jest dwujęzyczna, angielsko-polska. Stanowi to nieocenioną pomoc w rozszyfrowaniu znaczenia wielu fragmentów tekstu. Książka zaczyna się od mocnego uderzenia na okładce, a dużą atrakcją jest naprzemienne występowanie w wielu słowach liter „l” i „ł” oraz „z” i „ź”.
Książka podzielona jest dość standardowo na poszczególne regiony. Jednym z najbardziej chwalonych jest Szekszárd: W Szekszárd na terenach posiadających osobisty klimat – albo też w winnicach leżących w stronę Dunaju – rodzą się wykwintne wina czerwone, rubinowe, ciężkie, bogate w alkoholu i tanninie. Wina te czerwone z Szekszárd więcej są eleganckie, aniżeli silne. Zawartość kwasów także jest bardziej jaskrawe, eleganckie. Przy lekkim, smacznym rodzajem kadarka rodzaje inne chyba są bardziej pełne, jedwabiste. Wiele pochwał dostaje się też Balatonowi: Dawniej górze Badacsony przypisano różne epitetony: mówiono o niej „księżniczka gór nadbalatońskich” czy też „królewna Balatonu z koroną bazaltową”. Obdziwowali piękno tej góry już Rzymianie.
Szeroko opisane są także węgierskie odmiany winogron. O kékfrankos dowiadujemy się m.in., że pochodzenie tego rodzaju jest niejasne, ale rozpowszechniony prawie wyłącznie w Niecce Karpackiej i w okolicach. Siłny, rodny rodzaj, mrozy wytrzyma. Daje mało pędów lecz winogrono nie zgnije. […] Daje wino ciemno-czerwone, wytrawne o smaku owocowatym, jest to wino skoncentrowane.
Obok wielu cennych informacji dotyczących regionów winiarskich i szczepów autor i tłumacz patrzą na węgierskie winiarstwo w szerszym kontekście: Węgry są krajem-spadkobiercą swoistego skarbu kulturalnego swojego pradawnego języka, wiekuistej wiedzy zachowanej w postaci pieśni, ludowej sztuki plastycznej, haftów, sznycerstwa oraz zachowanych bajek ludowych […]. Wszystkie te skarby sami mogliśmy pokazać tym wszystkim z obcych narodów, które zainteresowały się […]. Zaprawdę warto zainteresować się węgierskimi winami.
József Laposa
Wina i tereny winiarsta na Węgrzech
Wydanie wykonane w ramach kampanii Promocji Win Węgierskich, finansowanej przez Unię Europejską
przekład polski: Cs. Dávid
Pannon Bormíves Ceh, 2007