Archiwum Magazynu WINO Felietony Notatki spod korka

Wino i literatura, czyli Palacios pije z Mickiewiczem

21-03-2011

Zaprosiłem na kolację przyjaciół nie od wina, siedzimy sobie, gadamy, coś tam przynieśli, znaczy parę win, skrzętnie otwieram wszystkie, kiedyś mówiłem: „dzięki, dam Wam coś lepszego”, ale dawno już zrezygnowałem ze szczodrości, odkorkowuję więc te ich chilijczyki za 25 zet, a sobie nalewam z innej butelki, zapobiegliwie otwartej wcześniej, trzymam ją gdzieś z boku, przy palnikach, coś niby podgrzewam i bach, napełniam sobie kieliszek, na ogół nie zauważą nawet, czasami tylko któryś pyta: a co Ty tam sobie wlewasz?, ja odpowiadam spokojnie: a stare takie, przedwczorajsze, nie poszło całe do sosu, no więc gadamy sobie – bo temat ostatnio w humanistyce modny – o geografii i literaturze, o tym na przykład, czy Mickiewicz Adam, pisząc swój słynny liryk lozański Nad wodą wielką i czystą... brał pod uwagę pejzaż Lemanu, czyli Jeziora Genewskiego, nad którym siedział ponad rok; czy da się połączyć jego wiersz do tego jednego, konkretnego miejsca, czy jednak nie? Z bezpośrednią rzeczywistością, z jasnym pięknem Lemanu związany jest wiersz Nad wodą wielką i czystą – pisał prawie sto lat temu wielki mickiewiczolog Juliusz Kleiner. Nie chodzi o to jedno jezioro, o tę jedną burzę. Chodzi o każde z nich, o jakiekolwiek jezioro, o jakąkolwiek burzę. Sam Leman, konretne jezioro nie jest tu ważne, ono nie powinno zatrzymywać naszej uwagi dłużej niż znak – odpowiadał osiemdziesiąt lat później wielki mickiewiczolog Czesław Zgorzelski.

Adam Mickiewicz na Judahu skale, mal. Walenty Wańkowicz

Ani chybi, piękny spór o terroir. Po czyjej stanąć stronie, czytając ten piękny liryk o jeziorze, w którym słowo Leman nie pada ani razu? Álvaro Palacios stanąłby po stronie Kleinera, to jasne. Autorzy win z Rody raczej po stronie Zgorzelskiego.

Álvaro Palacios, facet fantastycznie miły, nadawałby się do mierzenia temperatury innym: jest żywy jak rtęć. Robi w tej chwili jedne z najbardziej inteligentnych i zarazem autentycznych rioj; owszem, ma winnice w Rioja Baja, więc musi się w dużej mierze opierać na garnachy, co daje wina treściwe, ale bardzo, jak powiedziałby Mickiewicz, czyste i przejrzyste. Jeśli uda się już go złapać na chwilę za guzik i przytrzymać w miejscu, to wyzna, że przyszłością Riojy są jego zdaniem wina z pojedynczych siedlisk.

Po drugiej stronie La Rioja, w słynnej Rodzie, mają inną, jak to się modnie mówi, „filozofię wina”. Na pytanie, dlaczego wolą robić wino, nawet to najdroższe, z wielu parceli niekiedy od siebie odległych (jak zresztą nakazuje riojańska tradycja), pan rozgląda się wokół siebie, wpuszcza zadumę na twarz, zatacza dłonią szeroki krąg i rzecze: dlatego, że my chcemy wyrazić pejzaż. To express landscape.

Chichoczę do dzisiaj, choć minęło już dobrych parę dni, odkąd zdanie usłyszałem; śmieję się jak głupi do sera, jak Zgorzelski do Kleinera. Co za fantastyczny argument, co za genialne sformułowanie; tyle lat zwolennicy terroir suszą nam głowę tym, że chcą wyrażać geografię, że ziemi chcą oddać głos, a tu proszę, inni też chcą wyrażać.

Siedzimy sobie z przyjaciółmi dalej, dopijają swoje wina, ja sobie dolewam to, co nie poszło do sosu, tymczasem słyszę, jak krytykują pewną powieść, dosyć mi bliską, bo jest za delikatna, zbyt anorektyczna (dosłownie!) i za dużo trzeba się w niej domyślać. Co przypomina mi natychmiast rozmowę z Pascalem Delbeckiem, którą niedawno czytałem. Pascal Delbeck, znany winiarz, w sposób kompletnie niebordoski stał się właścicielem klasyfikowanego Château Belair w Saint-Émilion; pracował jako technik u Madame Dubois-Challons, właścicielki Belair i samego Château Ausone, i Madame zostawiła mu Belair w spadku (Ausone niestety wcześniej sprzedała; dzisiaj 900 euro en primeur za butelkę rocznik 2009). Delbeckowi nie udało się utrzymać Belair, spłaty dla rodziny madame były za duże, i dziś winifikuje w trzech skromnych posiadłościach bordoskich (i od dawna w hiszpańskiej Abadía Retuerta). Delbeck nie znosi dzisiejszej elity Saint-Émilion, nie znosi win masywnych ani technicznych, nie znosi Parkera, od lat nie czyta opinii dziennikarzy, a dziennikarze i Parker nie znoszą jego; jego Belair był cieniutko notowany, gdyż nie był wystarczająco, śmieje się Delbeck, „skoncentrowany”. Ideał bordoskiego wina jest na kształt ideału kobiety: blondynki, nieco anorektycznej – twierdzi Delbeck – a dzisiaj robi się wielkie, czarne kupy. Skoncentrować można wszystko – ciągnie nieustraszenie – nawet gówno. W oryginale: concentrer la merde.

Przyjaciele wreszcie poszli, na szczęście dopili wszystko, co przynieśli. Zostało mi trochę wina do sosu, chciałoby się pogadać jeszcze o literaturze, ale nie mam z kim. Cóż robić, Mnie płynąć, płynąć, płynąć – …

Tekst ukazał się w numerze 47 (5/2010).