Archiwum Magazynu WINO Archiwum wydań Numer 49 (1/2011) Artykuły

Stary okropny świat

05-11-2011

Mówiąc bez ogródek, choć z pewną dozą przesady. Z winami z Nowego Świata, bohaterem tego numeru Magazynu WINO, jest jak z mniejszościami narodowymi, etnicznymi czy obyczajowymi, jak z Czarnymi, z Cyganami, z Żydami, z gejami. Traktujemy je z centralnej pozycji, z samego pępka: nie, skąd, nie jestem rasistą (antysemitą, zapyziałym konserwatystą), ale...

Chodzi mi oczywiście w tym porównaniu o siłę niechęci, jaką jesteśmy zdolni w sobie wytworzyć i stosować ją apriorycznie w ocenach. My ze Starego Świata nie mamy uprzedzeń, skąd, jesteśmy najbardziej otwarci, najbardziej tolerancyjni, najlepiej rozumiejący, kochający Innego jak tylko można to sobie wyobrazić, ale... Ale jak mi ktoś przyniesie raz jeszcze do mojego domu na upichconą przeze mnie kolację tego shiraza z Australii, tego malbeka z Argentyny, to powiem mu, co myślę. I spuszczę po tych schodach, na szczęście dla gościa mieszkam tylko na wysokim parterze.

Nie mam zamiaru bić się w cudze piersi, sam taki jestem. Mówię „my”, bo nie jestem sam w mym ogólnie negatywnym, wątrobiarskim spojrzeniu na wina stamtąd, ale już przechodzę na ostrożniejsze „ja”. Ja nie pamiętam, kiedy kupiłem ostatni raz wino z Nowego Świata (no, jedno chilijskie sauvignon z Leydy, dobre), nie pamiętam, kiedy ostatni raz otworzyłem wino z Nowego Świata w naszym oldskulowym, coraz bardziej dychawicznym klubie „Wesołe Wątróbki”, którym kiedyś się chwaliłem na lewo i prawo. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz ktoś z przyjaciół zaproponował, żeby zrobić towarzyską degustację wokół win nowoświatowych. Nie pamiętam, bym cokolwiek z tychże przyniósł na prowadzone przez siebie degustacje. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz zamówiłem w restauracji polskiej czy europejskiej wino stamtąd. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz podałem na intymną kolację tête-à-tête coś z antypodów w obawie, że kangury i pingwiny zabiją we mnie byka.

Chodzi mi więc o nadmierną łatwość sądów na temat win nowoświatowych. Którą niejedna degustacja w ciemno ośmieszyła do cna. Nieraz dałem się nabrać, pomyliłem południowego afrykańca z francuzem czy włochem. Tak, nieraz miałem dosyć szermowania podziałem na Nowy i Stary Świat, opędzania nim wszelkich degustacji szkoleniowych, nurzania się w łatwości tej opozycji, wyjaśniania nią wszystkiego – tak jak w szkole całą literaturę wyjaśniała opozycja romantyzm/pozytywizm. I miałem dosyć tej geologicznej mówki, tej synonimicznej do powyższej opozycji: mineralny/nietterroirystyczny, tego dumnego wynoszenia mineralnej Europy nad nie mineralną Amerykę i Australię. I tego łaskawego przyzwolenia, gdy przypadkiem jakiś chilijczyk czy argentyńczyk zasmakował: no proszę, wino od kondorów, a jakby mineralne! No proszę, przedstawiciel mniejszości w naszym kraju, a nie kradnie! (A propos „mineralny”, jest już kolejne słowo – napiszę o tym wkrótce – które przejmuje pałeczkę i wyznacza nową poprawność: „wibrujący”).

Nieraz zatem miałem dosyć własnego gadania, własnych uprzedzeń, ale co z tego? Czy złożenie tutaj samokrytyki coś zmieni w moich degustacjach? Sądzę, że wątpię. Powiedzmy: nie jestem pewien. Albo optymistyczniej: nie mam pewności, może jednak... Bo przecież bardziej niż kiedyś nadstawiam ucho na wieści stamtąd, z Chile (w nowych dolinach), z Nowej Zelandii, z RPA. Wydaje się, że jakby zaczynało tam dochodzić do przewartościowania wartości.

Wiemy wszyscy, i tam, i tutaj, w Starym Świecie, ile zostało naddane, nadgadane względem win nowoświatowych w dwóch ostatnich dekadach. Względem ich domniemanej wielkości na przykład. Ile win powstało „kultowych”, drogich, wyżyłowanych, okrzyczanych. Gombrowicz powiadał „im mądrzej, tym głupiej”; w wielu przypadkach producentów nowoświatowych (europejskich oczywiście też) można ukuć pokrewny paradoks: „im drożej, tym gorzej”. Ile powstało legend i mitów, a to o fantastycznej winiarskiej RPA, a to o Australii czy Argentynie. Ale wydaje się, że nadszedł moment przemian; Nowy Świat zaczyna chyba coś z siebie rozumieć, również składać samokrytykę – wystarczy przejrzeć prasę z ostatnich lat, wywiady z czołowymi winiarzami afrykanerskimi, australisjkimi, chilijskimi. Być może to samozrozumienie przechodzi przede wszystkim przez obserwację przemian w gustach konsumenckich; nie jest wynikiem własnej potrzeby winiarskiej prawdy, lecz wynikiem celowania w nowe potrzeby rynku. Jakkolwiek bądź, trzeba dać w sobie szansę temu rodzącemu się nowemu. Nowemu Nowemu (może tym razem wreszcie wspaniałemu?) Światu. Nie mam wątpliwości, że większość odrzucanych dotąd przeze mnie win stamtąd niewiele miała na swoją obronę; może warto wszak poczekać i zobaczyć, co się stanie, by za czas jakiś krzyknąć „sprawdzam”. Bez żadnych uprzedzeń i zabobonów oczywiście.

Tekst ukazał się w numerze 49 (1/2011)