Wino w mediach Recenzje

Historia świata - płynna perspektywa

06-12-2009

Andrzej Daszkiewicz

Choć sprawom wina autor poświęcił zaledwie szóstą część książki i w dodatku nie jest to część najciekawsza, warto poświęcić jej chwilę uwagi, a nawet tych kilka godzin, których wymaga jej lektura.

Tytuł książki Toma Standage'a, zafascynowanego historią dziennikarza znanego tygodnika The Economist, obiecuje więcej, niż książka jest w stanie dać, nie da się przecież opowiedzieć dziejów świata na trzystu niezbyt dużych stronach i nie wszystko da się dostrzec z przyjętej przez autora perspektywy. Pomysł jednak jest bardzo ciekawy: pokazać wpływ różnych napojów na historię cywilizacji.

Napojów jest sześć. Standage zaczyna od piwa i roli, jaką piwo odegrało w budowie najstarszych cywilizacji Bliskiego Wschodu: Mezopotamii i Egiptu. Po piwie przychodzi czas na wino i jego kulturową i państwotwórczą rolę w starożytnych Grecji i Rzymie. Kolejny rozdział opowiada o rumie i whisky oraz ich roli w budowaniu i późniejszym rozkładzie pierwszych imperiów kolonialnych w Ameryce Łacińskiej i Północnej.

Rozwój europejskiej cywilizacji przemysłowej wymagał trzeźwości. Otrzeźwienie to przyniosła kawa, która zdominowała w Europie okres Oświecenia, a kawiarnie stały się centrami życia społecznego, politycznego i kulturalnego. Dalekowschodnią potęgę Holandii, a później Imperium Brytyjskiego, zbudowała herbata. Wiek dwudziesty z kolei to rosnąca dominacja Stanów Zjednoczonych i towarzysząca jej światowa kariera coca-coli.

Pomysł jest więc ciekawy, a jego realizacja bardzo udana, książkę czyta się niemal jak dobrą powieść sensacyjną. Standage nie kończy na sześciu wymienionych napojach, siódmy, najważniejszy, pojawia się w epilogu i jest nim woda, która staje się powoli najważniejszym napojem ludzkości, z jednej strony dzięki temu, że dopiero dziś można ją pić naprawdę bezpiecznie, z drugiej zaś dlatego, że w wielu regionach świata dostęp do niej jest głównym problemem, z którym radzić sobie musi polityka.

Napisałem na wstępie, że nie da się całej historii ludzkości opowiedzieć wyłącznie z perspektywy picia. Autor też musiał dojść do tego wniosku, gdyż niedawno ukazała się jego kolejna książka, pod wiele obiecującym tytułem An Edible History of Humanity. Mam nadzieję, że wkrótce i o niej będę mógł napisać tu kilka zdań.

Tom Standage, A History of the World in 6 glasses,
wyd. Walker & Company (2005), ok. 11 USD w Amazon.com