Monografie Regiony winiarskie Argentyna Argentyna. Nie tylko malbec Artykuły

Patagonia. Winna, czyli inna

01-02-2010

Patagonia. Winna, czyli inna

Andrzej Daszkiewicz

Słysząc słowo Patagonia, przeciętny czytelnik Magazynu Wino zobaczy zapewne oczyma wyobraźni obraz lodowców, kamieni i majaczących na horyzoncie iglic Fitz Roya czy Cerro Torre. Obraz ten z winiarską Patagonią ma niewiele wspólnego. Zgadzają się tylko kamienie.

Winnice Patagonii, z nielicznymi wyjątkami, są najniżej położonymi winnicami w całej Argentynie – rzadko sięgają wyżej niż 350 m n.p.m. (w Mendozie średnia wysokość to 1000 m). Interesujący nas region jest położony na suchym, kamienistym i niemal zupełnie martwym płaskowyżu, rozciętym przez dość szerokie (zwykle 2–8 km), głębokie na kilkadziesiąt metrów kaniony płynących z odległych o ponad 300 km Andów rzek Neuquén i Limay, które zbiegają się w pobliżu miast Neuquén i Cipolletti, by utworzyć rzekę Río Negro.
Rzeki te są właściwie jedynym dostępnym źródłem wody w okolicy; średnie opady roczne (100–150 mm) są zdecydowanie zbyt niskie, by można było prowadzić jakiekolwiek sensowne uprawy. Podczas mojego pobytu w listopadzie 2008 spadł pierwszy „deszcz” od sześciu miesięcy, przy czym cudzysłów jest całkowicie zasadny: kilkunastominutowy prysznic nie był w stanie zwilżyć całej powierzchni płyt chodnikowych, które pokryły się jedynie mozaiką pojedynczych kropli wody.

Woda z rzek jest rozprowadzana po okolicy przez zbudowany na początku XX wieku system kanałów. Jest bardzo tania, roczny koszt podlewania hektara winnicy nie przekracza 70 dolarów. Dzięki tej wodzie dolina rzeki Río Negro jest od dziesięcioleci głównym źródłem owoców nie tylko dla samej Argentyny, ale i dla rynków eksportowych. Wiele firm zajmujących się dziś produkcją wina, jak choćby Humberto Canale, zaczynało od jabłek, gruszek czy pigw, a Salentein, znany w Mendozie z produkcji wina, wciąż jest jednym z największych producentów owoców w Patagonii.

Río Negro

Winnice pojawiły się w dolinie Río Negro niemal natychmiast po wybudowaniu kanałów nawadniających, a więc blisko 100 lat temu. Spadek spożycia wina w Argentynie sprawił jednak, że większość z nich porzucono albo zamieniono na sady owocowe. Dopiero od kilkunastu lat trwa renesans winiarstwa w dolinie, spowodowany szybkim wzrostem eksportu win argentyńskich; Patagonią zainteresowali się jednej strony międzynarodowi konsultanci i inwestorzy, z drugiej – lokalni przedsiębiorcy. Wielkim magnesem są odkrywane na nowo stare, porzucone winnice – do niedawna niemal za bezcen można było tu kupić ponad 50-letnie uprawy malbeka (Noemía) czy pinot noir (Bodega Chacra), które oczywiście wymagają uporządkowania i modernizacji, ale już dziś rodzą grona najwyższej jakości.

Neuquén

O ile dolina Río Negro ma już za sobą blisko stuletnią historię winiarską, o tyle położona nieco ponad 100 km na zachód dolina Neuquén jest dla wina terenem niemal dziewiczym. W poświęconych winom argentyńskim źródłach choćby sprzed pięciu lat trudno znaleźć jakiekolwiek informacje na temat tutejszych producentów. Sam model rozwoju lokalnego winiarstwa był zupełnie inny: właściwie wszystko stworzył od zera jeden człowiek.

Julio Viola, bo o nim mowa, musiał zacząć od wody, gdyż w przeciwieństwie do doliny Río Negro, dolina rzeki Neuquén nie była nawodniona. W 1996 r., korzystając ze wsparcia państwa, kupił ziemię w pobliżu San Patricio del Chañar i zaczął budowę kanału o długości, bagatela, 20 km. Pierwsze winnice obsadził w roku 1999, po czym ziemię podzielił na siedem części i sześć z nich sprzedał. Dla siebie zachował 870 ha ziemi i stworzył posiadłość Bodega del Fin del Mundo. Wśród pracujących już dziś samodzielnie sąsiadów znajdziemy m.in. Familia Schroeder, NQN i Valle Perdido.

Poza dolinami obu rzek wiem o jeszcze jednym miejscu w Patagonii, gdzie znaleźć można poważny projekt winiarski. Tym razem już u stóp Andów, na granicy prowincji Río Negro i Chubut, swe nowe przedsięwzięcie rozwija Weinert z Mendozy.

Klimat, gleby, odmiany

Główne tereny winiarskie Patagonii leżą ok. 700 km na południe od Mendozy, w okolicach 39° sz. geogr. płd. Jest tu więc wyraźnie chłodniej niż w Mendozie, do tego duża odległość od Andów sprawia, że w przeciwieństwie do innych regionów Argentyny góry nie mają tu żadnego wpływu na klimat. Nie ma dużego ryzyka gradu, nie stosuje się więc siatek ochronnych. Dużym problemem jest natomiast silny wiatr z zachodu, przed którym winnice chronione są przez gęste szpalery topoli, otaczające właściwie każdą parcelę wielkości choćby hektara. Spore jest też ryzyko wiosennych przymrozków.

Gleby są zwykle aluwialne; niemal wszystkie winnice znajdują się na dnie starorzecza. Stare winnice podlewa się zwykle kilka razy w roku poprzez zalanie ich warstwą wody o głębokości ok. 10 cm, nowsze (gdzieniegdzie zakładane na łagodnych zboczach) podlewane są już zwykle kropelkowo. Zdecydowana większość winnic rośnie na własnych korzeniach, w regionie nie odnotowano przypadków filoksery.

Wybrani producenci z Patagonii:

Humberto Canale
Bodega Noemía
Bodega Chacra
Bodega del Fin del Mundo
Familia Schroeder
Bodega NQN
Valle Perdido

Powrót do strony głównej monografii "Argentyna. Nie tylko malbec"

Tekst ukazał się w numerze 38 (2/2009)