Monografie Regiony winiarskie Argentyna Argentyna. Nie tylko malbec Artykuły

Mendoza. Winiarskie serce Argentyny

03-02-2010

Mariusz Kapczyński, Andrzej Daszkiewicz


drukuj

W Mendozie bywa pochmurnie | fot. AD

W powszechnej świadomości miłośników wina Mendoza to synonim winiarskiej Argentyny. W końcu pochodzą stąd cztery z każdych pięciu butelek produkowanego w kraju wina.

Krajobraz regionu zdominowany jest przez łańcuch Andów, sięgających tu blisko 7 tys. m n.p.m. Najwyższe góry Ameryki Południowej tworzą jednak tylko dość abstrakcyjną dekorację; teren u ich stóp jest niemal zupełnie płaski, płaskie są też winnice.

Winorośl pojawiła się w Mendozie już w połowie XVI w., jednak początek współczesnej winiarskiej historii regionu datuje się na drugą połowę wieku XIX. Gdy filoksera pustoszyła europejskie winnice, francuski botanik Pouget badał możliwość uprawiania na tych terenach odmian francuskich. Nie dość, że przywiezione przez niego krzewy świetnie się przyjęły, to jeszcze szczęśliwie były wolne od zarazy i do dziś nie ma tu filoksery, a większość winnic rośnie na własnych korzeniach. Znaleźli się bogaci inwestorzy (jednym z pierwszych był Tiburcio Benegas, założyciel Trapiche), w 1885 r. kolej żelazna połączyła stolicę regionu, miasto Mendoza, ze spragnionym wina Buenos Aires i od tej pory Mendoza kojarzy się przede wszystkim z winem. Nie na winie jednak zbudowała swe bogactwo – region do dziś jest dla Argentyny głównym źródłem ropy naftowej, a z wielu winnic widać wieczny ogień płonący nad wysokimi kominami rafinerii.

Na winiarski sukces Mendozy złożyła się niepowtarzalna kombinacja kilku czynników. Najczęściej mówi się o wysokości tutejszych winnic; lwia ich część jest położona pomiędzy 700 a 1200 m n.p.m., a w leżącej ok. 100 km na południe od miasta Mendoza, coraz ważniejszej winiarsko dolinie Uco wysokości te sięgają 1500 m. Wysokość winnic w połączeniu z sąsiedztwem gór daje dużą dobową amplitudę temperatur, co sprzyja harmonijnemu dojrzewaniu gron. Innym ważnym efektem wysokości i jednocześnie bliskości równika (Mendoza znajduje się w okolicach 33. równoleżnika) jest duży udział promieni ultrafioletowych w świetle słonecznym, co ma kluczowe znaczenie dla jakości polifenoli w gronach, zwłaszcza tanin i barwników.

Mendoza jest sucha – roczne opady sięgające 300 mm są zbyt niskie, by zapewnić wegetację i dlatego kluczowy dla tutejszego winiarstwa jest dostęp do wody. Większość niżej położonych winnic jest podlewana za pomocą rozbudowanej sieci kanałów, zaopatrywanych w wodę przez cztery rzeki niosące wodę z andyjskich dolin (podlewanie zalewowe bądź kropelkowe). Koszt nawadniania hektarowej parceli to około 200 dolarów na rok. Winnice położone wyżej lub dalej od kanałów muszą być zaopatrywane w wodę czerpaną ze studni głębinowych, czasem z głębokości przekraczającej 200 m. Nie wszędzie jest to możliwe, pokazywano nam pięknie wyglądające siedliska, których nie można uprawiać, gdyż dostępna tam woda jest zbyt zasolona, a jej transport z dalszych odległości jest zupełnie nieopłacalny.

Winnice w sieci

Jeden z rodzajów sieci chroniącej przed gradem, winnica Monte Quieto | fot. AD

Pogoda w Mendozie nie jest idealna dla uprawy winorośli. Bardzo duże zagrożenie dla winnic niosą częste i gwałtowne burze gradowe; zdarza się, że po przejściu gradu ziemia niknie pod kilkunastocentymetrową warstwą lodowych kulek. Stąd ważną sprawą staje się ochrona roślin przed gradem – większość winnic jest chroniona przez specjalne sieci, podobne do tych, których w Europie używa się do ochrony gron przed ptakami. Koszt ich instalacji zaczyna się od 4 tys. dolarów za hektar. Sieci te znajdują zresztą drugie, dość nieoczekiwane zastosowanie. Ilość światła padającego na krzewy bywa w Mendozie zbyt wysoka, siatka w naturalny sposób część tego światła zatrzymuje, w dodatku różne barwy siatek działają z różną efektywnością i bardziej świadomi producenci mogą sterować czasem dojrzewania gron w poszczególnych winnicach, w odpowiedni sposób dobierając barwę siatki do odmiany winogron. Robi tak na przykład Pedro Marchevsky z Dominio del Plata.

Dominio del Plata - siatka biała ... | fot. AD

... i siatka zielona | fot. AD

W Mendozie znajduje się 146 tys. ha winnic, większą część upraw zajmują odmiany czerwone. Dominuje oczywiście malbec (dobrze ponad 16 tys. ha), ale znajdziemy tu też cabernet sauvignon, syrah, merlot, bonardę, tempranillo, pinot noir i sangiovese. Ostatnio zaczęły się pojawiać także inne odmiany, jak petit verdot czy touriga nacional, używane przede wszystkim w kupażach, zwłaszcza jako partnerzy malbeka. Wśród białych odmian prym wiedzie chardonnay, uprawia się też sauvignon blanc, torrontés, chenin blanc, viognier i sémillon.

Mendoza jest regionem dużym i dość zróżnicowanym, który zwyczajowo dzieli się na kilka okręgów. Najniżej położona jest Mendoza Północna (winnice na 500–700 m n.p.m.), leżąca na północ i północny wschód od miasta Mendoza, rodząca proste wina do szybkiego wypicia. Mendoza Wschodnia (600–750 m n.p.m.) do niedawna dawała głównie tanie wina na rynek lokalny, dziś jednak działa tu kilka ambitnych firm, ukazujących potencjał zachowanych tu starych winnic (np. Zuccardi).

Mendoza Centralna (winnice na wysokości 650–1100 m n.p.m.) to dwa departamenty: Luján de Cuyo leżący na południowy zachód od miasta i Maipú na południowy wschód. Luján de Cuyo uchodzi za królestwo malbeka, działa tu większość znanych firm winiarskich, swe główne siedziby mają np. Catena Zapata, Dominio del Plata, Séptima czy Fabre Montmayou. Luján de Cuyo było także pierwszą z kilku argentyńskich apelacji klasy DOC (denominación de origen controlada), jednak do dziś niewielu producentów zdecydowało się na umieszczanie nazwy apelacji na etykiecie. Najważniejszymi okręgami w Luján de Cuyo są: Agrelo, Carrodilla, Chacras de Coria i Las Compuertas. Maipú to z kolei przede wszystkim słynny okręg Barrancas położony na południowym brzegu Río Mendoza (barrancas oznacza brzeg rzeki), gdzie swe siedziby mają m.in. Finca Flichman i Pascual Toso.

Najważniejszym regionem Mendozy staje się dziś położona ok. 100 km na południe od stolicy okręgu dolina Uco, jedyny region rzeczywiście niemal dotykający gór, z winnicami sięgającymi 1500 m n.p.m. To tutaj swe siedziby zbudowały m.in. Salentein, Finca La Celia, Clos de los Siete, a wiele firm z centralnej Mendozy szuka wysoko położonych winnic dla zapewnienia swym winom świeżości; np. Catena Zapata ma tu swą najwyższą winnicę Adrianna. Dolina Uco dzieli się na trzy części: nazwę pierwszej z nich, Tupungato, coraz częściej można znaleźć na etykietach; pozostałe dwie to Tunuyán i San Carlos.

Ostatnią częścią regionu jest Mendoza Południowa – winnice są położone w okolicach 35. równoleżnika, w okolicach miast San Rafael i General Alvear. Jest tu dość płasko i niezbyt wysoko (450–800 m. n.p.m.), a tutejsze wina często są proste, mało wyraziste, utrzymane w łatwym, owocowym stylu.

Wybrani producenci z Mendozy:

Catena Zapata: precyzja i pracowitość
Dominio del Plata: 21° na zachód
Pascual Toso: polityka zmian
Domaine Vistalba: z ogładą
Finca Flichman: siódmy gigant
Alta Vista: francuski smak pod kontrolą
Finca de Origen: malbec po chilijsku
Salentein: kamienne kaplice
Finca La Celia
Monte Quieto: własną drogą
Belasco de Baquedano: hiszpański duch
Séptima: za siedmioma górami
Nieto Senetiner
Lagarde
Finca Los Maza
Jean Bousquet
Alpamanta

 

Powrót do strony głównej monografii "Argentyna. Nie tylko malbec"

Tekst ukazał się w numerze 38 (2/2009)