Monografie Odmiany winorośli Riesling Artykuły - Riesling

Nad Dunajem, Kamp i Krems

15-12-2008

drukuj

Andrzej Daszkiewicz

Nad Dunajem, Kamp i Krems

Zamek powyżej Dürnstein w sercu Wachau. Więziono w nim Ryszarda Lwie Serce. fot. TPB

Ze swymi niespełna 1700 hektarami obsadzonymi rieslingiem (to zaledwie 5 proc. światowych upraw) Austria mogłaby się wydawać mało znaczącym uczestnikiem globalnego rynku. Gdy jednak padną takie nazwy jak Wachau, Kamptal czy Kremstal, serca miłośników rieslinga zaczynają bić żywiej, tu bowiem powstają jedne z najsłynniejszych win z tej odmiany.

Nie znamy początków historii rieslinga w Austrii. Jedna z teorii mówiła, że odmiana wręcz stamtąd pochodzi, miał o tym świadczyć wpadający do Dunaju w okolicach Weissenkirchen w Wachau strumień Ritzling i położona nieopodal winnica o tej samej nazwie. Najnowsze badania genetyczne zdecydowanie to jednak wykluczają. Tym niemniej udokumentowana historia rieslinga w Austrii jest dość długa; wiadomo na przykład, że w XVII w. biskupi Salzburga uprawiali tę odmianę w Styrii. Jeszcze w XIX w. riesling miał raczej marginalne znaczenie, dominującą białą odmianą było wówczas grobe, dziś już zupełnie zapomniane. Zasięg terytorialny rieslinga był wówczas na terenie dzisiejszej Austrii całkiem duży, uprawiano go na przykład w Burgenlandzie, Weinviertel czy też na wiedeńskich wzgórzach.

Współczesna historia rieslinga w Austrii zaczęła się na dobre w latach pięćdziesiątych XX wieku w Wachau, gdy Josef Jamek, Franz Prager, Franz Hirtzberger senior i Wilhelm Schwengler z Freie Weingärtner Wachau zajęli się poważnie tą odmianą i zrobili z niej pierwsze dużej klasy wina wytrawne. Kolejny skok jakości nastąpił po kryzysie 1985 r., wtedy też ugruntowała się sława austriackich rieslingów. Dziś najlepsze wina z tej odmiany robi się w sąsiadujących ze sobą regionach Wachau, Kamptal i Kremstal. Riesling jako odmiana szczególnie czuła na glebę dobrze udaje się też w innych miejscach Austrii, jeśli jest uprawiany w odpowiednich siedliskach, a takie można znaleźć w Traisental, Wagram, Weinviertel, w Wiedniu i w izolowanych miejscach w Burgenlandzie.

Mimo kulturowych i geograficznych związków z Niemcami (także prawnych – austriackie prawo winiarskie, w tym klasyfikacja win, były wzorowane na prawie niemieckim), styl austriackich rieslingów był zwykle porównywany do Alzacji – w przeciwieństwie do win znad Mozeli rieslingi naddunajskie w ogromnej większości są wytrawne. Dziś to porównanie traci sens, gdyż w Alzacji cukru w rieslingu ciągle przybywa.

Wachau

Nad Dunajem. | fot. TPB

Ze swymi 185 ha rieslinga (na 1390 ha wszystkich winnic) naddunajski region Wachau rodzi mniej niż dziesiątą produkowaną w Austrii butelkę wina z tej odmiany, są to jednak butelki bardzo znaczące. Bazę tutejszej gleby tworzą zwietrzałe granity i gnejsy oraz stare łupki, a klimat jest kształtowany przez chłodne wiatry z północy i ciepłe dnie, co daje duże różnice temperatur i długi czas wegetacji. Mimo niewielkich rozmiarów (Wachau to biegnący wzdłuż Dunaju pas szerokości kilku i długości nieco ponad 20 km) mamy tu wielkie zróżnicowanie siedlisk, ze sporymi różnicami zarówno w glebie, jak i w klimacie.

Do najlepszych winnic Wachau należą Singerriedl i Hochrain w okolicach miasteczka Spitz, leżące nieopodal Rotes Tor i Honivogl, Hochrain i Kollmitz w Weissenkirchen, Achleiten i Klaus na wschód od Weissenkirchen, Hollerin i Kellerberg obok miasteczka Dürnstein, wreszcie Loibenberg, Mühlpoint, Steiner Hund i Steinertal w okolicach Unterloiben. Specjalne miejsce należy się słynnemu winu Wachstum Bodenstein z Weingut Prager, powstającemu w górnych partiach mało znanego cru Seiber, a to za sprawą jego wysokości, ok. 480 m n.p.m., przy uprawach rieslinga rzadko przekraczających w Wachau 400 m n.p.m. Wszystkie wymienione winnice leżą na północnym brzegu Dunaju, brzeg południowy w dużo mniejszym stopniu sprzyja uprawie rieslinga, ale nie sposób pominąć znajdującej się tu świetnej winnicy Vom Stein, w całości nim obsadzonej.

Duże zróżnicowanie siedlisk sprawia, że trudno mówić o jednolitym stylu rieslingów z Wachau, jednak najlepsze z nich są zawsze nieco bardziej pikantne, bardziej złożone i przede wszystkim bardziej długowieczne od win z innych regionów Austrii, wyróżnia je też napięcie między młodzieńczą owocowością i dojrzałą mineralnością. Wachau ma własną klasyfikację win, opartą o stopień dojrzałości owoców (a dokładniej gęstość moszczu), z najlżejszymi winami typu Steinfeder (do picia z wielką przyjemnością w ciągu roku po zbiorach), średniej wagi Federspiel (raczej do dość szybkiej konsumpcji; często są to najlepsze wina w kategorii cena/jakość) i wreszcie najbardziej masywne, długowieczne wina w kategorii Smaragd (w Niemczech nazywałyby się Auslese trocken), które bywają dość drogie, ale często należą do najlepszych białych win świata.

Najsłynniejsi producenci rieslingów w Wachau to F. X. Pichler, Emmerich Knoll, Franz Hirtzberger, Toni Bodenstein (Weingut Prager) i Leo Alzinger, a także Rudi Pichler (choć jego wina nie osiągają one tej głębi, co na przykład wina Alzingera), a moim cichym faworytem (cichym także dosłownie, póki nie zacznie mówić o swych winach, robi wrażenie bardzo nieśmiałego) jest uczeń F. X. Pichlera Josef Högl, twórca właściwie nie win, a winnych kryształów, choć do ich wysokiej kwasowości trzeba się przyzwyczaić. Koniecznie też trzeba wspomnieć o Nikolaihof, wybitnej, biodynamicznej posiadłości z południowego brzegu Dunaju, z niezwykłymi winami z serii Vinothek, butelkowanymi po kilkunastu latach dojrzewania w dużych beczkach.

Kamptal

Leżący nad rzeką Kamp na wschód od Wachau region jest drugim w hierarchii jakości, a pierwszym pod względem powierzchni upraw rieslinga (298 ha) z trzech czołowych regionów Austrii. Kamptal jest nieco cieplejsze niż Wachau, gleby też są inne (mieszanka lessów, glin, skał wulkanicznych i – na bardziej stromych zboczach – gnejsów i łupków), co daje wina zwykle pełniejsze, mocniejsze, bardziej barokowe w porównaniu z gotykiem Wachau. Najsłynniejszą winnicą w Kamptal jest Heiligenstein, potężne zbocze wyrastające nad miasteczkiem Zöbing. Sąsiadują z nią Lamm, Grub i Letten, a także położona na sąsiednim wzgórzu winnica Gaisberg.

Dürstein w Wachau. Po drugiej stronie Dunaju „gorsze” winnice | fot. TPB

Najsłynniejszym producentem z Kamptal jest bez wątpienia Willi Bründlmayer, ze świetnymi rieslingami Zöbinger Heiligenstein (w dwóch wersjach, podstawowej i Lyra – nazwa pochodzi od specjalnego sposobu prowadzenia winorośli) i Alte Reben, a ostatnio co najmniej dorównują mu Michael Moosbrugger ze Schloss Gobelsburg (rieslingi Heiligenstein, Alte Reben i robiony tradycyjnymi metodami Tradition) i dynamiczny Hannes Hirsch (Weingut Joseph Hirsch, rieslingi Gaisberg i Heiligenstein). Świetne bywają też rieslingi Freda Loimera (Steinmassl i Seeberg), Birgit Eichinger (Heiligenstein) i rodziny Hiedler (Heiligenstein i Maximum), dobry poziom trzyma też znana posiadłość Jurtschitsch Sonnhof (zwłaszcza rieslingi Zöbinger Heiligenstein i Alte Reben).

Kremstal

186 ha obsadzonych rieslingiem winnic leżącego między Wachau i Kamptal regionu Kremstal nie stworzyło jeszcze win mogących równać się najlepszym osiągnięciom sąsiadów, ale i tu kryje się duży potencjał. Klimat jest podobny do Kamptal, w glebie więcej granitu, piasku i rzecznego żwiru. Najlepsze dla rieslinga tutejsze winnice to Pfaffenberg (na granicy z Wachau), Goldberg, Kögl, Hochäcker i Kremsleiten, leżące na północ od Dunaju.

Do najlepszych producentów zaliczają się bez wątpienia Martin Nigl (zwłaszcza rieslingi z serii Privat) i Salomon Undhof (Kögl i Pfaffenberg); ciekawe, choć kontrowersyjne wina robi Gerald Malat (riesling Das Beste), godny polecenia jest też Anton Mayr (riesling Marthal). Wina ekscentrycznego Franza Proidla próbowałem tylko raz, jego rieslingi zrobiły na mnie duże wrażenie. Duże postępy pod rządami enologa Fritza Miesbauera robi Weingut Stadt Krems, tutejsze rieslingi warte są swej ceny.

Inne regiony Austrii

W Wiedniu ciekawe rieslingi robi Fritz Wieninger (Nussberg i Riedencuvée), w Traisental przede wszystkim Markus Huber (riesling Berg) i Ludwig Neumayer (Rothenbart i Das Wein vom Stein). Do najciekawszych rieslingów z Wagram należą wina Karla Fritscha, Franza Letha i robione w niewielkiej ilości Vom Roten Schotter Bernharda Otta. W Weinviertel godne uwagi są rieslingi z posiadłości Graf Hardegg (Vom Schloss i Steinbügel) i Romana Pfaffla (Terrassen Sonnleiten i Am Berg), a także wina z Weingut Weinrieder.

Polecane austriackie rieslingi z ostatnich roczników:

Wachau
Alzinger
2007 Loibenberg Smaragd
2007 Steinertal Smaragd

Franz Hirtzberger
2007 Hochrain Smaragd
2007 Setzberg Smaragd

Karl Holzapfel
2007 Vorderseiber Smaragd

Josef Högl
2007 Bruck Smaragd
2007 Loibner Vision Smaragd

Nikolaihof
2006 Vom Stein Smaragd
2004 Steiner Hund Reserve
2005 Klausberg Privatreserve

F. X. Pichler
2007 Dürnsteiner Hollerin Smaragd
2007 Dürnsteiner Kellerberg Smaragd
2007 Loibner Berg Smaragd

Prager
2007 Steinriegl Federspiel
2007 Klaus Smaragd

Kamptal
Willi Bründlmayer
2007 Zöbinger Heiligenstein
2007 Zöbinger Heiligenstein Lyra

Schloss Gobelsburg
2007 Zöbinger Heiligenstein
2006 Tradition

Hirsch
2007 Zöbing
2007 Zöbinger Heiligenstein
2007 Zöbinger Gaisberg

Jurtschitsch-Sonnhof
2006 Zöbinger Heiligenstein Alte Reben

Fred Loimer
2007 Steinmassl

Gerard Malat
2007 Silberbühel Reserve

Kremstal
Franz & Andrea Proidl
2007 Senftenberger Ehrenfels
2007 Senftenberger Pfeningberg

Salomon Undhof
2007 Pfaffenberg
2007 Undhof Reserve Kögl

Powrót do strony głównej "Riesling"

Tekst ukazał się w numerze 35 (5/2008)