Archiwum Magazynu WINO Producenci wina Austria

Alois Kracher. Toast za mnie

08-02-2009

drukuj

Wojciech Bońkowski

Alois Kracher na tle swego królestwa | fot. WB

„Mam wielkie ego” – lubił mawiać, a potem śmiać się do rozpuku. Wielki miał też talent – i serce. 5 grudnia 2007 r. zmarł Alois Kracher, wielki wirtuoz win słodkich z austriackiego Neusiedlersee.

Miał 49 lat. Przegrał z rakiem trzustki; jest w tym dla mnie okrutna ironia, ale też i coś wzniosłego, że jednego z największych w naszych czasach mistrzów winiarskiej słodyczy zmogła choroba organu odpowiadającego za przyswajanie cukru. Ta sama, na którą zmarł Marcello Mastroianni – jeden z ulubieńców Krachera, wielkiego miłośnika i znawcę kina (ta pasja dała nazwę najbardziej znanej serii jego win – TBA Nouvelle Vague).

Kracher nie był nieśmiałkiem w typie Mastroianniego. Osobowością zbliżał się raczej do innego mistrza, którego niedawno pokonał rak trzustki – Pavarottiego. Kipiał energią i entuzjazmem; wszystko – od uścisku dłoni począwszy, a kończąc na rozbrajającym toaście „a toast to me”, który wzniósł na jednej z kolacji – było w nim larger than life. Kracher nie uznawał półcieni – liczyła się dlań tylko wielkość, tylko ideał. Znajdowało to odzwierciedlenie w stylu jego win, najbardziej skoncentrowanych i słodkich w całej Austrii; Feiler-Artinger czy Triebaumer mogli sobie szukać niuansów i elegancji, wina Krachera przytłaczały koncentracją i potęgą, ale cóż to za wirtuozowsko zrównoważona potęga!

Odwiedziłem Krachera w zimie 2004/5 roku – prezentował wówczas fenomenalną serię (którą to już?) win z rocznika 2002 – i obiecywałem Państwu oddzielne o nim studium; odkładałem ten artykuł z nadzieją, że znów pojawię się w Illmitz, by dłużej porozmawiać z Kracherem. Był winiarzem niezwykle dokładnym, jego winnice wyglądały jak wytyczone przy desce kreślarskiej, nic nie było pozostawione przypadkowi. Do podstawowej cnoty producenta win likierowych – cierpliwości – dodawał drobiazgowość, choć umiał się też wycofać i podążyć ślepo za naturą. Nie unikał rozwiązań bardzo kosztownych, jak siatki ochronne przed ptakami, które na 30 ha jego winnic (produkował z nich zaledwie 70 tys. butelek rocznie) rozwijać i zwijać do roku musiało ośmiu robotników (ktoś policzył, że koszt użycia tych siatek wynosił przeszło 3 euro w przeliczeniu na butelkę).

To, co najważniejsze w słodkich winach Krachera, nie miało jednak nic wspólnego z techniką. Bił kolejne rekordy zawartości cukru, ale zarazem w każdym z bardzo wielu swoich win znajdował w niemal magiczny sposób idealny punkt równowagi. Choć pisałem w przeszłości dość krytycznie o beerenauslese i eisweinach Krachera (które nie były tu nigdy winami istotnymi), nie ma wątpliwości, że swoimi TBA, produkowanymi w dwóch seriach – tradycyjnej, starzonej tylko w dużych beczkach Zwischen den Seen oraz modernistycznej, beczkowej Nouvelle Vague – i ponumerowanymi w każdym roczniku wedle stopnia słodyczy, otworzył przez austriackimi winami likierowymi zupełnie nowe perspektywy i wszedł na zawsze do panteonu wielkich, gdzie prawo wstępu mają nieliczni: Yquem, Szepsy, Egon Müller.

Nie było bowiem nic technicznego, a raczej intuicyjnego, artystycznego, wizjonerskiego, przywodzącego na myśl właśnie reżysera filmowego w sposobie, w jaki znajdował dla każdego ze swoich win idealną harmonię. Jego TBA miały zazwyczaj co najmniej 150 g cukru, a jednak nigdy nie próbowałem wina ze słowem Kracher na etykiecie, które nie miałoby wystarczającej kwasowości. Używał przy tym różnych technik i szczepów – chardonnay, welschrieslinga, muskat ottonel, traminera, sämlinga, którego był w moim odczuciu największym, niezrównanym mistrzem, a nawet zweigelta, z którego powstawało bardzo poszukiwane TBA rosé – lecz każdy znajdował w jego rękach właściwą ekspresję. Jego wina nie były napojami alkoholowymi – to były doświadczenia. Słynna stała się już historia Cuvée No. 14 z 2002, z która z powodu „nieprawidłowych” parametrów (420 g cukru i tylko 4%) nie miała prawa do unijnie regulowanej nazwy „wino”; Kracher zmienił więc nazwę z Noble Wine na Noble One.

fot. WB

Słynął zresztą z ekstrawaganckich pomysłów. Swoim Traminerem BA nadziewał czekoladki wielkiego austriackiego cukiernika Hansjörga Haaga, a innym BA nacierał styryjskiego „roqueforta”, by lepiej pasował do jego własnych win. Zamiast sprzedawać za duże sumy resztówki swoich TBA któremuś z wielkich austriackich hurtowników, zawoził je w gąsiorach do legendarnej octowni Gölles, gdzie powstawał słynny na cały gastronomiczny świat TBA-Essig. Wiele z jego projektów winiarskich rodziło się z przyjaźni, w której był niezwykle wierny i wielkoduszny – ze znanym winiarzem z Kalifornii Manfredem Kranklem (winiarnia Sine Qua Non) stworzył bardzo dobrze oceniane wina słodkie Mr. K., zaś dla swego sąsiada, znanego w całym Illmitz rzeźnika (!) Hansa Schwartza, zarazem właściciela najlepszych nad Jeziorem Nezyderskim parceli veltlinera, stworzył serię win z różowym zwiegeltem The Butcher na czele oraz znakomitym kupażem chardonnay i veltlinera pod nazwą Schwarz Weiss – i jest kolejną ironią, że wino od początku krytycy oceniali wyżej niż wytrawne białe samego Krachera (bardzo zresztą dobre pinot gris).

7 grudnia Krachera pożegnało w Illmitz ponad tysiąc żałobników, w tym kanclerz Austrii i kwiat austriackiego winiarstwa. Ja otworzyłem moją ostatnią butelkę TBA No. 7 Chardonnay z 2000; był w nim był cały Kracher – nieprawdopodobna koncentracja, fenomenalna jakość owocu, wino odległe może 50, a może 100 lat od dojrzałości. Z płyty puściłem fortepianowy poemat o duchach Evocación Albéniza. Chyba spodobałby się Kracherowi. W końcu robił też (ze słynnym winiarzem Jorge Ordoñezem) malagę.

Tekst ukazał się w numerze 31 (1/2008)