Archiwum Magazynu WINO Felietony Notatki spod korka

Kolano Andrzeja

16-06-2009

Marek Bieńczyk

Jak zacząć Nowy Rok, jeśli nie od opisu nas samych. Posłużę się piórem piszącego kucharza, Anthony’ego Bourdaine’a, autora książki Kill Grill, wydanej u nas przed paru miesiącami. Bourdain przechadza się po najlepszej knajpie, jaką zna, Veritas, i zielenieje z zazdrości, gdyż przebija ona o trzy długości jego własną restaurację. Ma nadzieję, że znajdzie jakąś dziurę w całym, ale nie, wszystko jest doskonałe. „Dookoła baru siedziała gromada monomaniakalnych amatorów wina, pochylonych nad kartami win (do wyboru tysiąc czterysta gatunków i roczników), zupełnie jakby zgłębiali tajemnice Talmudu - stojące przed nimi kubeczki, kieliszki i karafki nadawały im wygląd dobrze ubranych doktorów Frankensteinów. Mieli się nad czym zastanawiać. Karta win w Veritas jest imponująca, oferuje bardzo rozsądny wybór win od osiemnastu dolarów do dwudziestu pięciu tysięcy za butelkę. Z nadzieją zapytałem barmana, czy któryś z tych maniaków kiedykolwiek wdał się w bójkę, twierdząc, powiedzmy, że Côtes-du-Rhône jest lepsze od Bordeaux, albo rocznik 1995 przewyższa rocznik 1998. – Zdarzyło się kiedyś, żeby któryś się rzucił na innego i pobił go z powodu różnic między szczepami winogron? Pijacka burda o rodzaj gleby, system irygacji albo kolejność degustowania win? – Nie. Pełen spokój. Przyjemność przede wszystkim”.

Cytuję i ja z przyjemnością, gdy obraz dość eleganckich, jak rozumiem, facetów zwanych dalej maniakami lub trafniej monomaniakami, śmieszy mnie nieodparcie swą wiernością. Widzę ten rządek pochylonych głów pilnie wpatrzonych w Pismo, widzę teraz przed oczyma duszy mojej, lecz jakże często w rzeczywistości. I już wyobrażam sobie film, najlepiej czeski, poświęcony restauracji Veritas. Kamera pokazuje ciche, pełne ciepłych kolorów wnętrza, bo to i plusz na fotelach, i szyjki rakowe na talerzach, omiata niedbale gości siedzących przy stolikach, prowadzących niezbyt gorączkową, ale z pewnością miłą konwersację, prześlizguje się po barze z błyszczącym, niklowanym ekspresem i rzędami mocnych alkoholi z tyłu, zawieszonych jak wieprzki głowami do dołu, by mogła z nich wyciekać ich wielobarwna krew, i wreszcie dochodzi do grupki monomaniaków, zbitych przy sobie jak chasydzka wspólnota, jak tajni radcy czy nieznana bliżej sekta facetów w marynarkach; jedną ręką kartkują kartę win, drugą wznoszą kieliszki ku światłu, piją, szepczą, radzą, lulek nie palą.

Kiedy monomaniacy idą do restauracji, dobrej czy słabszej, mają właśnie tę jedną przyjemność, niejako w całości wieczoru dodatkową. Niby idą się najeść, ale też poczytać. Lektura karty win należy do jednej z najbardziej emocjonalnych, skłaniających do natychmiastowego, żywiołowego komentarza. Ho, ho, całkiem nieźle, Quintarellego mają; rany, jakie pacany, wszędzie ten Mondavi. Ochom i stękom mogłoby nie być końca, gdyby nie konieczność powiedzenia paru słów przy stole. Ale przy dobrej karcie na dobrą sprawę dałoby się nie wydusić z siebie przez cały wieczór zdania i wyjść zadowolonym, świetna knajpa, było co poczytać. Dlatego nakreślone przez Bourdaine’a monomaniakalne stado nie tylko śmieszy, ale wzbudza moją aprobatę i zazdrość, że akurat z nimi tam nie jestem: bo, powiedzmy sobie szczerze, czy nie najlepiej czujemy się w restauracji, nie najlepiej spędzamy w niej czas będąc ze sobą, we własnym gronie? A nie z jakimiś przypadkowymi członkami rodziny typu brat czy żona?

W ironicznym obrazku Bourdaine’a pojawia się też myśl o pax vinomana (że tak powiem), czyli o pacyfistycznym, dobrotliwym, życzliwym duchu wyzwalanym przez wino i panującym wśród jego monomaniaków. To stary już mit, który chętnie odświeżamy (wciąż do niego wracam, zajeżdżam go jak starą chabetę), a nawet własnym przykładem staramy się realizować. Zrozumiało to kino; od kilku lat powstał cały nurt wine movies, których duch, a przy okazji i scenariusz, jest bardzo podobny. Z grubsza chodzi o to, że główny bohater ma na bakier ze swoim życiem; nie bardzo mu wychodzi, wpada w tarapaty, ma dość siebie samego i bliskich. I nagle w jego życiu pojawia się – bądź budzi się – wino: to ono wszystko przemieni, nastawi złamania, wyprostuje drogę. Dzięki winu bohater pozna dobrą stronę istnienia, prawdziwe wartości, a nawet miłość, jeśli akurat kogoś na stałe do łóżka potrzebuje. Same dobre strony. Ostatni film w tym rodzaju, to czeskie Młode wino; właśnie wszedł na nasze ekrany. Ta sama kamera, która wyżej filmowała wyobrażone wnętrze Veritas, przechadza się po ślicznych morawskich winnicach, na których główny bohater, cwaniak, mały złodziejaszek, doznaje przemienienia i znajduje swój cel: robienie wina (morawskiego) z jedną panią (Morawianką). Film jest śmieszny, tym bardziej że mówią po czesku, mniej nadmuchany niż analogiczny i niemal identyczny angielski Dobry rok Ridleya Scotta. Uśmiałem się chwilami do łez, choć wyszedłem z kina nieco poirytowany: doprawdy, jesteśmy, winomaniacy, tacy słodcy, grzeczni i układni; doprawdy, wino złagodzi wszystkie obyczaje?

Byliśmy później w knajpie w naszym chasydzkim gronie tajnych radców. Pomyślałem sobie, raz kozie śmierć, zmienię formułę, przyłożę z glana Bońkowskiemu za tę miłość do acetonu w starych winach włoskich, walnę z byka Prange-Barczyńskiego za to upodobanie do bękarckich pinot noir z Górnej Adygi, przykopię w kolano (czuję, że to jego słaby punkt) Daszkiewiczowi Andrzejowi za te jego kompromisy z beczkowymi alentejo. Nic z tego, żadnej burdy. Przyjemność przede wszystkim. Której w debiutującym od niedawna 2009 roku życzę wszystkim czytelnikom. Pax vinomana.

Tekst ukazał się w numerze 37 (1/2009)