ABC wina Własna piwnica

Hiszpania i Portugalia

19-11-2008

Ebro w okolicach Haro | fot. TPB

Andrzej Daszkiewicz

Przez ostatnich kilkanaście miesięcy Wiktor Bruszewski doradzał, jak wybudować i urządzić własną piwnicę na wino. Teraz przyszła pora na to, by piwnicę zapełnić butelkami. W kolejnych numerach Magazynu WINO nasi autorzy będą proponowali wina z poszczególnych krajów i regionów winiarskich, które naszym zdaniem powinny znaleźć się w dobrej kolekcji. W każdym odcinku naszego cyklu znajdą się rekomendacje konkretnych butelek w trzech kategoriach: wina do bieżącej konsumpcji, do odłożenia na rok-dwa oraz do wieloletniego leżakowania, w różnych przedziałach cenowych. Wskazywać będziemy źródła zakupu zarówno w sklepach polskich, jak i zagranicznych. Dziś o winach z Półwyspu Iberyjskiego pisze Andrzej Daszkiewicz.

Miłośnik wina decydując się na zapełnienie swej piwnicy winami z Półwyspu Iberyjskiego ma pewien problem do rozwiązania. Stosunkowo nieduża ilość produkowanych tam ciekawych win białych i bogactwo znakomitych win wzmacnianych sprawiają, że trudno zaprojektować kolekcję, która byłaby jednocześnie reprezentatywna i użyteczna. Ponieważ jednak wytrawne sherry należą do najbardziej uniwersalnych win w łączeniu z jedzeniem, a zdaniem miejscowych różnorodne zastosowanie mają również madery, warto zaryzykować.

Wina białe

Choć niemal każdy region Hiszpanii i Portugalii ma w swej ofercie wina białe, to znalezienie naprawdę ciekawych butelek nie jest wcale łatwe. Codziennych win białych szukałbym przede wszystkim w hiszpańskiej Galicji (zwłaszcza z odmiany albariño) i w apelacji rueda (szczep verdejo), a także na północy Portugalii, w Minho (alvarinho, loureiro). Coraz ciekawsze wina białe powstają w dolinie rzeki Douro w Portugalii.

Wina czerwone

W przeciwieństwie do win białych, największym problemem z winami czerwonymi jest bogactwo wyboru. W Hiszpanii mamy do dyspozycji przede wszystkim tempranillo w wielu wersjach, zarówno z regionów cenionych od dawna (Rioja i Ribera del Duero), jak i tych niedawno odkrytych (Toro). W Katalonii króluje garnatxa (w towarzystwie odmian francuskich), w Jumilli monastrell, coraz więcej mówi się o winach z Bierzo.

To wszystko jednak nieco blednie porównane z bogactwem win portugalskich. Jeszcze niedawno nie powstawało tu zbyt wiele win godnych uwagi ambitnego kolekcjonera, dziś jednak niemal w każdym regionie mamy i świetne wina codzienne, i prawdziwe perły, tym ciekawsze, że robione ze rdzennych odmian, nie spotykanych w innych krajach. Wybór jest naprawdę trudny, w samym tylko regionie Douro powstało w ostatnich latach co najmniej kilkanaście win wybitnych, a inne regiony nie pozostają daleko w tyle. Wina te mają na ogół dość krótką historię, nie wiadomo więc do końca, jak dobrze będą się starzeć, ale można zaryzykować tezę, że przynajmniej niektóre z nich dołączą do grona prawdziwych światowych klasyków.

Wina wzmacniane

Sherry, porto i madera to trzy nieco dziś niemodne czy wręcz (z wyjątkiem porto) zapomniane kategorie win ze wspaniałą historią. Nie powinno ich zabraknąć w żadnej szanującej się piwnicy, tym bardziej, że ich ceny należą do najrozsądniejszych na dzisiejszym rynku w odniesieniu do win wysokiej jakości. Madery należą do najbardziej długowiecznych win świata i choć większość dostępnych na rynku można pić już dziś, to można odłożyć je nawet na kilkadziesiąt lat.

Sherry typu fino (i manzanilla) należy wypić jak najszybciej po zabutelkowaniu, natomiast dłużej dojrzewające w beczkach amontillado i oloroso, zwłaszcza od najlepszych producentów, świetne dziś – będą bezpieczne w piwnicy przez kilka następnych lat.

Porto typu ruby, late bottled vintage, colheita i tawny nie muszą dojrzewać w piwnicy, choć kilka lat im nie zaszkodzi, zwłaszcza niefiltrowanym LBV. Zupełnie inaczej przedstawia się sprawa z porto rocznikowymi (vintage). Choć młode można pić ze sporą przyjemnością, to największej radości dostarczą nam butelki dojrzałe, co najmniej dwudziestoletnie. Dojrzałe butelki powinniśmy kupować od sprawdzonych sprzedawców, unikajmy raczej takich zakupów w portugalskich sklepikach spożywczych.

Moja piwnica

W oczywisty sposób poniższa propozycja zbudowania skromnej, liczącej 30 pozycji listy win do własnej piwnicy uwzględnia własne preferencje autora, stąd też tak liczna reprezentacja win z doliny Douro i wzmacnianych. Wymieniam kilka win bardzo drogich (ich legendarny status cenę tę w pewnym stopniu tłumaczy), ale i wina tańsze. Podział na kategorie jest dość umowny, niektóre wina przeznaczone do długiego dojrzewania można będzie otworzyć już za kilka lat, najlepiej jednak zaopatrzyć się w kilka butelek każdego z nich – nawet jeśli pierwszą otworzymy za wcześnie, z kolejnymi trafimy już lepiej, a dodatkowo będziemy mogli obserwować ewolucję wina na przestrzeni lat, co jest niezwykle pouczające.

W przypadku win dostępnych w Polsce podaję oficjalne ceny detaliczne brutto importerów. Ceny win w Polsce niedostępnych pochodzą ze stron internetowych kilku sklepów niemieckich. Nie muszą to być ceny najniższe, osoby planujące zakupy gdzie indziej mogą skorzystać z pomocy strony internetowej www.wine-searcher.com.

Wina do bieżącej konsumpcji

białe
Brut Reserva Heredad NR, DO cava, Segura Viudas, 99 zł (Wina.pl)
Tiara 2005, DOC douro, Niepoort, 112 zł (Atlantika)
Verdejo José Pariente 2005, DO rueda, Dos Victorias, 10 euro (www.vinos.de)
Albariño 2005, DO rías baixas, Santiago Ruiz, 55,60 zł (Mielżyński Wina)

czerwone
Crianza 2003, DOCa rioja, Valserrano, 37,30 zł (Mielżyński Wina)
Pétalos del Bierzo 2005, DO bierzo, Descendientes de J. Palacios, 12,90 euro (www.vinos.de)

wzmacniane
Fino Tío Pepe, DO jerez-sherry-xérès, González Byass, 45 zł (Racke Polska)
Six Grapes NR, vinho do porto, Graham’s, 18,50 euro (www.das-wein-cabinet.de)
Vintage 1983, vinho do porto, Warre’s, 58 euro (www.portwine.de)
10 Years Old Bual, vinho da madeira, Blandy’s, 29,50 euro (www.das-wein-cabinet.de)

Wina do odłożenia na kilka lat

białe
Redoma Branco Reserva 2004, DOC douro, Niepoort, 187 zł (Atlantika)

czerwone
Charme 2004, DOC douro, Niepoort, 349 zł (Atlantika)
Pintas 2004, DOC douro, Wine & Soul, 46,50 euro (www.das-wein-cabinet.de)
Garrafeira 2001, DOC bairrada, Quinta do Baixo, 287 zł (Atlantika)
Herdade do Mouchão 2001, vinho regional alentejano, 36 euro (www.portwine.de)
Pié Franco 2001, DO jumilla, Casa Castillo, 29,20 euro (www.vinos.de)
Pintia 2003, DO toro, 179 zł (Centrum Wina)
Aurus 2001, DOCa. rioja, Finca Allende, 119 euro (www.spanische-weine-berlin.de)
Matallana 1999, DO ribera del duero, Telmo Rodríguez, 94,90 euro (www.spanische-weine-berlin.de)
Clos Mogador 2003, DOQ priorat, 230 zł (www.101win.pl)
Eméritus 2002, DO dominio de valdepusa, Dominio de Valdepusa, 309 zł (wine4you)

wzmacniane
Amontillado del Puerto José Luís González Obregón 1/10, DO jerez-sherry-xérès, Emilio Lustau, 30 euro (www.spanische-weine-berlin.de)
Oloroso del Puerto José Luís González Obregón 1/110, DO jerez-sherry-xérès, Emilio Lustau, 25 euro (www.spanische-weine-berlin.de)
Vintage 1983, vinho do porto, Graham’s, 70 euro (www.das-wein-cabinet.de)
15 Years Old Terrantez, vinho da madeira, Barbeito, 53 euro (www.spanische-weine-berlin.de)

Wina do odłożenia na długo (20 lat i więcej)

czerwone
Quinta do Vale Meão 2004, DOC douro, 38 euro (www.das-wein-cabinet.de)
Único Gran Reserva 1991, DO ribera del duero, Vega Sicilia, 1240 zł (Centrum Wina)

wzmacniane
Pintas Vintage 2004, vinho do porto, Wine & Soul, 42 euro (www.portwine.de)
Vintage 2000, vinho do porto Graham’s, 69 euro (www.das-wein-cabinet.de)
Sercial 1956, vinho da madeira, Barbeito, 140 euro (www.spanische-weine-berlin.de)